Historia

Jerzy Kiełbik (OBN im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie)

 

Nikielkowo

Przywilej lokacyjny dla wsi został wystawiony 12 listopada 1366 r. przez kapitułę warmińską reprezentowaną przez kanoników warmińskich Henryka, Hermanna, Jana i Tylo dla Mikołaja z Wop (Nicolaus von Wopen) i jego spadkobierców. Otrzymał on 30 łanów ziemi w północnej części komornictwa olsztyńskiego w pobliżu granicy z komornictwem wartemborskim. Nadanie zostało dokonane na prawie chełmińskim. W zamian każdoczesny właściciel po upływie 6 letniego okresu wolnizny zobowiązany był do płacenia czynszu i służby zbrojnej.

Na początku XVII wieku wioska należała do kanonika Łukasza Bratkowskiego. Według spisu z 1656 r. właścicielami Nikielkowa byli Jerzy Nycz i Grzymałtówna. W końcu XVII wieku miejscowość była dzierżona przez Jana Grzymałę, rotmistrza w służbie polskiej i burgrabiego olsztyńskiego (1677-1683). Jego syn Wojciech Ludwik był kanonikiem warmińskim. W rodzinie Grzymałów dobra pozostawały w latach 1686 – 1788 (Track do 1832 r.). W XIX wieku miejscowość przeszła w ręce rodziny von Groeben, w 1820 r. właścicielem był Oberamtmann Noht, a od 1821 r. Hoverbeckowie. Najwybitniejszym przedstawicielem tego ostatniego rodu był urodzony w 1822 r. Leopold von Hoverbeck, parlamentarzysta oraz dyrektor Ostpreußischen Landschaft. Zajmując się rolnictwem promował zasady nowoczesnego sadownictwa. Stworzył w Nikielkowie 16 morgowy sad. Hoverbeck 22 sierpnia 1875 r. został pochowany w swej posiadłości. Nikielkowo jeszcze 1909 r. należało do Hoverbecków. Wieś w 1920 r. przeszła na własność Heinricha Sterna, znanego elbląskiego ginekologa. Powstała wówczas na jej obszarze farma zwierząt futerkowych. Po śmierci właścicielki farmy Stern sprzedał posiadłość Ostpreußische Landgesellchaft. W latach 1935 – 1942 dokonano parcelacji Nikielkowa na gospodarstwa rolne.

 

W 1874 r. Nikielkowo (od 1928 r. wspólnie z Trackiem) zostało siedzibą okręgu (Amtsbezirk) obejmującego wsie: Kieźliny, Myki, Zalbki, Track i Wadąg.

W połowie XVII stulecia miejscowość oprócz rodzin kmiecych zamieszkiwana była przez dwóch wolnych chełmińskich. Znacznie dokładniejsze dane dotyczące ludności pochodzą z 1773. Nikielkowo zamieszkiwało wówczas 46 osób dorosłych, 37 dzieci (w wieku 1-11 lat), 1 osoba starsza (powyżej 60 lat) oraz 38 osób, których spis nie objął. Wiek XIX to zwiększanie się ilości gospodarstw domowych we wsi. W 1782 było ich 12, w 1817 – 46; 1846 – 105; 1871 – 185; 1895 – 186; w 1939 – 130.

W 1863 r. wieś zamieszkiwało 140 mieszkańców: 121 katolików, 19 ewangelików, 4 Polaków i 136 Niemców. W 1905 r. – 157 (20 protestantów i 137 katolików). Niemiecki był językiem ojczystym dla 74,5% mieszkańców, polski dla 24,2%.

Nikielkowo należało wg danych z 1729 r. do parafii olsztyńskiej (św. Jakuba) stan ten uległ zmianie w raz z rozwojem sieci parafialnej. Do dóbr w Nikielkowie wg spisu z 1773 r. przynależała karczma położona w Skajbotach. W okresie międzywojennym w Nikielkowie funkcjonowała jednoklasowa szkoła, gdzie nauczycielem był Konrad Hinzmann.

 

 

 

 

 

 

Additional information